I. Cơ chế sinh lý gây rụng trái non khi sầu riêng vừa ra đọt vừa mang trái
1. Cạnh tranh dinh dưỡng trực tiếp
+ Đọt non là cơ quan ưu tiên dinh dưỡng cao nhất trong cây (ưu tiên cả carbohydrate, đạm và khoáng).
+ Khi chồi non bắt đầu bật:
o Dòng phloem (dòng vận chuyển chất hữu cơ từ lá → quả) chuyển hướng lên chồi non thay vì đi xuống trái.
o Trái non (đặc biệt giai đoạn 10–25 ngày sau đậu) chưa có khả năng tự quang hợp đủ, nên phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn dinh dưỡng từ lá.
Kết quả: trái thiếu năng lượng, mô cuống bị thiếu carbohydrate, tế bào cuống co lại và rụng.
2. Mất cân bằng hormone giữa chồi và trái
Hormone chính điều khiển dòng sinh trưởng trong cây gồm:
+ Auxin (IAA): Chồi non, ngọn. Kích thích sinh trưởng, kéo dòng dinh dưỡng về ngọn
+ Gibberellin (GA): Đọt non, hạt non. Kéo dài tế bào, tăng trao đổi chất
+ Abscisic acid (ABA): Lá già, mô bị stress. Gây rụng, làm cuống hóa gỗ
+ Cytokinin: Rễ non. Nuôi dưỡng mô non, chống lão hóa
Khi đọt non phát triển mạnh, lượng auxin và GA trong toàn cây tăng cao đột ngột, dẫn đến:
+ Chồi non chiếm quyền điều phối dinh dưỡng, dòng vận chuyển lệch hướng.
+ Tăng ethylene cục bộ ở cuống trái (do stress sinh lý), kích hoạt vùng “tế bào rời” (abscission zone).
Trái non rụng hàng loạt, nhất là 10–20 ngày sau đậu.
3. Giảm hoạt động của rễ và cytokinin
+ Khi chồi non phát triển mạnh, hormone từ đỉnh (auxin) ức chế rễ non sinh trưởng → giảm tiết cytokinin.
+ Mất cytokinin = trái thiếu tín hiệu nuôi dưỡng từ rễ → cuống mất sức căng tế bào → dễ rụng.
4. Tăng hoạt tính ethylene và ABA tại cuống trái
+ Khi trái bị thiếu năng lượng và thiếu hormone duy trì (auxin, cytokinin), cây tự kích hoạt ethylene synthase tại cuống.
+ Ethylene + ABA phối hợp làm tăng enzyme cellulase và pectinase trong vùng rời → tế bào tách rời nhau.
Cuống trái bị tách rời khỏi cành → rụng.
II. Yếu tố môi trường làm trầm trọng thêm hiện tượng rụng
+ Nắng nóng, thiếu nước ➡ Giảm vận chuyển dinh dưỡng, tăng ABA
+ Thiếu Bo, Canxi ➡ Thành tế bào yếu, dễ tách vùng rụng
+ Phun thuốc kích đọt trong lúc có trái ➡ Làm tăng GA đột ngột, lệch hormone
+ Rễ bị nghẹt, pH đất thấp ➡ Giảm cytokinin, trái thiếu tín hiệu sống
III. Biện pháp hạn chế rụng khi cây vừa ra đọt vừa mang trái
1. Kìm đọt – giữ trái
+ Phun Brassinolide + Ca–Bo + EMI Gốc (điều hòa nhẹ, không ức chế cứng).
+ Nếu đọt bộc phát mạnh: PBZ liều thấp (5–10 ppm) hoặc Ethephon cực nhẹ để hãm đọt tạm thời.
2. Tăng nuôi cuống trái
+ Phun Ca Bo hữu cơ + Amino + Silic + vi lượng Zn, Mg.
+ Duy trì ẩm độ đất 70–80%, không để khô đột ngột.
+ Tưới gốc EMI Root để phục hồi rễ – tăng cytokinin.
3. Dinh dưỡng thông minh
+ Không bón đạm (N) cao trong giai đoạn này.
+ Tăng K và Bo để chuyển hóa năng lượng tốt hơn cho cuống trái.
+ Nếu cần thúc đọt, chỉ làm sau khi trái đã qua 30 ngày tuổi.
Tóm tắt dễ hiểu:
“Trái rụng không phải vì yếu, mà vì đọt non cướp thức ăn.
Hormone ngọn thắng → hormone cuống thua → cuống rời ra.
Muốn giữ trái: kìm đọt – dưỡng cuống – cân hormone.”
#cafe #saurieng #canhtácsinhhọc #emina #chephamsinhhoc
#emicare #eminhatban #nhanongkhongdunghoachat
