1. Axit abscisic (ABA) là gì?
+ ABA là một hormone thực vật điều hòa stress, được sản sinh khi cây gặp khô hạn, thiếu dinh dưỡng, mặn, nóng, bệnh…
+ Vai trò chính của nó là bảo vệ cây bằng cách:
o Đóng khí khổng (giảm mất nước);
o Ức chế sinh trưởng;
o Kích hoạt cơ chế rụng lá, rụng hoa, rụng trái khi cây “thấy” nguy hiểm để tiết kiệm năng lượng.
Tên “abscisic” xuất phát từ chữ “abscission” nghĩa là rụng, nên bản chất ABA là hormone “cắt bỏ” mô không cần thiết khi cây stress.
2. Cơ chế ABA → Ethylene → Rụng trái
Khi cây sầu riêng gặp stress sau đậu trái (ví dụ: mưa nắng thất thường, đất thiếu oxy, rễ yếu, hoặc thiếu dinh dưỡng):
a. Rễ và lá bắt đầu tăng tổng hợp ABA.
b. ABA kích hoạt gen tổng hợp ethylene ở vùng cuống trái.
c. Ethylene tăng mạnh → kích hoạt enzym cellulase, pectinase → phá vỡ mô tế bào tầng rời (abscission layer).
d. Auxin từ trái non giảm → tín hiệu “giữ cuống” bị cắt.
Cuối cùng: cuống tách ra, trái rụng.
3. Vai trò trung gian của ABA trong quá trình rụng trái
+ Auxin (IAA) – Trái non, đỉnh sinh trưởng
Giữ tầng rời đóng, nuôi trái -> Giảm → tầng rời mở
+ Ethylene Tế bào cuống, khi stress
Gây rụng (tách tế bào tầng rời) -> Tăng → rụng hàng loạt
+ ABA – Rễ và lá khi stress
Kích hoạt gen tổng hợp ethylene, ức chế auxin -> Gián tiếp gây rụng
Nói ngắn gọn:
ABA là “ngòi nổ”, ethylene là “lực kéo”, còn auxin là “sợi dây giữ”. Khi ABA tăng, ethylene tăng, auxin giảm → trái rụng.
4. Khi nào ABA tăng cao ở sầu riêng?
+ Sau đậu trái 7–15 ngày: rễ phải hoạt động mạnh để nuôi trái → dễ thiếu oxy.
+ Khi đất khô rồi ẩm đột ngột: tín hiệu stress nước tăng → ABA tăng vọt.
+ Khi cây thiếu canxi, magie, vi sinh: rễ yếu → phát tín hiệu stress → ABA tăng.
+ Khi lá non ra đồng thời với trái non: cạnh tranh dinh dưỡng → ABA cũng tăng.
Tất cả đều dẫn đến rụng trái sinh lý đợt 1.
5. Cách điều hòa ABA trong thực tế
Để kiểm soát ABA và ngăn “tín hiệu rụng” kích hoạt quá mức, cần giảm stress nội sinh của cây, cụ thể:
a. Ổn định môi trường rễ
+ Duy trì ẩm đều, tránh khô – ướt đột ngột.
+ Tưới EMI Gốc + Humic giúp rễ khỏe, giảm stress nước.
b. Cung cấp khoáng điều hòa hormone.
+ Canxi – Bo – Magie – Silic giúp ổn định màng tế bào, giảm tín hiệu ABA.
+ Phun EMINA-P+ Canxi Bo sinh học vào giai đoạn 7–15 ngày sau đậu.
c. Tăng cường auxin tự nhiên
+ Các chế phẩm chứa axit amin, humic, vi sinh vật cố định đạm (như EMI Care) giúp cây tổng hợp auxin → giữ tầng rời đóng.
d. Phòng nấm cuống trái
+ Vì nấm làm rễ yếu → stress → tăng ABA → tăng ethylene → rụng trái.
+ Dùng EMINA-P định kỳ để duy trì cân bằng sinh học.
Tóm tắt dễ nhớ
ABA tăng khi cây bị stress → kích hoạt ethylene → tầng rời mở → trái rụng.
Muốn giữ trái, phải giảm stress cho cây: rễ khỏe, nước ổn định, dinh dưỡng cân đối, và tăng auxin tự nhiên.
