1. Hình thành tầng rời cuống trái (abscission layer)
Ngay sau khi hoa được thụ phấn và đậu trái, cuống trái sẽ phát triển một lớp tế bào đặc biệt ở vị trí nối giữa cuống và cành — gọi là tầng rời (abscission layer).
Bình thường, lớp này không tách ra vì cây vẫn cung cấp đủ hormone auxin từ trái non → tín hiệu giữ trái.
Nhưng khi cây thiếu dinh dưỡng, thiếu nước, hoặc nhiễm bệnh, lượng auxin từ trái non giảm mạnh, trong khi hormone ethylene (hormone chín & rụng) tăng cao.
Kết quả: tế bào tầng rời bắt đầu phân cắt, mạch dẫn bị ngăn, cuống yếu → trái rụng xuống.
️2. Vai trò của cân bằng hormone
+ Auxin (IAA): Giữ cuống, kích thích mạch dẫn
Thiếu → tầng rời hình thành
+ Cytokinin: Duy trì nuôi dưỡng mô non
Giảm → trái yếu, rụng
+ Ethylene: Gây rụng và chín
Tăng mạnh khi cây stress (thiếu nước, bệnh, nhiệt độ cao)
Khi auxin giảm và ethylene tăng → enzym cellulase, pectinase trong tế bào tầng rời được hoạt hóa → thủy phân pectin giữa các tế bào → cuống tách ra và rụng.
️3. Ảnh hưởng của môi trường và sinh lý cây mẹ
+ Sau khi đậu trái, cây cần nguồn dinh dưỡng mạnh từ lá và rễ.
+ Nếu thời điểm đó cây vừa ra lộc non, hoặc mưa nhiều làm úng rễ, cây sẽ
ưu tiên nuôi lá – bỏ trái.
+ Điều này kích hoạt stress nội sinh, tăng ethylene → rụng trái hàng loạt.
4. Ảnh hưởng của nấm và vi sinh vật
+ Nấm bệnh tấn công vùng cuống gây mất dòng vận chuyển dinh dưỡng.
+ Rễ nhiễm nấm Phytophthora → stress sinh lý → tăng ethylene toàn thân, dẫn đến rụng trái sớm.
+ Môi trường đất nghèo vi sinh có lợi → cây yếu, hệ rễ không điều hòa hormone tốt → dễ rụng.
5. Cơ chế “lọc trái tự nhiên” (tự chọn lọc phôi khỏe)
Sinh lý tự nhiên của sầu riêng là chỉ giữ lại trái có phôi mạnh.
Ở 10–15 ngày, cây kiểm tra trái nào hấp thu dinh dưỡng kém hoặc phôi không phát triển → chủ động cắt bỏ.
Đó là lý do người ta gọi đây là “rụng sinh lý đợt 1”.
6. Cách can thiệp khoa học (dựa trên cơ chế rụng)
A. Ổn định hormone cây:
+ Duy trì tưới ẩm đều, tránh khô – ướt đột ngột.
+ Phun EMINA-P+ Canxi Bo + Amino → tăng tổng hợp auxin tự nhiên, giúp giữ tầng rời đóng kín.
B. Bổ sung vi sinh điều hòa:
+ Tưới EMI Đổ gốc + Lacto (sữa chua) → ổn định rễ, giảm stress → hạn chế tăng ethylene.
C. Chống stress nhiệt và bệnh:
+ Dùng EMINA-P (chế phẩm vi sinh phòng nấm) giúp giảm tổn thương cuống.
D. Duy trì lá khỏe, rễ khỏe:
+ Vì auxin chủ yếu tổng hợp từ đỉnh sinh trưởng và lá non, nếu lá bệnh hoặc rụng → cây sẽ không có đủ tín hiệu giữ trái.
Tóm tắt dễ hiểu
+ 10–15 ngày sau đậu: Mất cân bằng hormone (auxin ↓, ethylene ↑), hình thành tầng rời cuống
Giữ ẩm, bổ sung Canxi-Bo, tăng vi sinh rễ, phun EMI
+ Có nấm hoặc stress: Rối loạn dẫn truyền dinh dưỡng
Phun EMI-P, tưới EMI Gốc
+ Lá yếu – thiếu năng lượng: Giảm tín hiệu giữ trái
Tăng cường phân bón lá sinh học và vi sinh
